"’n Oalen Griezen" van Oldenzaal
De Sint Plechelmusbasiliek in Oldenzaal is een katholieke kerk van groot historisch belang. Vanuit dit imponerend bolwerk verspreidden talrijke priesters het katholicisme over Twente. De patroonheilige Plechelmus was een Angelsaksische monnik uit de achtste eeuw, die in deze streken het christendom predikte. De Utrechtse bisschop Balderik koos hem als patroonheilige van het kerkje dat hij in 954 op de plek van de huidige basiliek liet bouwen. De oudste delen van de huidige zandstenen kolos staan er sedert 1180. De toren kwam er omstreeks 1240 bij. In de eeuwen daarna dijde de kerk gaandeweg uit tot haar tegenwoordige vorm.
Paus Pius XII besloot de Plechelmus in 1950 de eretitel van basiliek te geven, een status die is voorbehouden aan kerken met een bijzondere betekenis of functie. De feestdag van Plechelmus valt op 15 juli, de dag van zijn heiligverklaring en rond deze datum viert de Plechelmusparochie nog altijd op plechtige wijze het patroonsfeest. De kerk is niet altijd katholiek geweest.
Vanaf 1633 tot 1810 kerkte de protestantse gemeenschap van Oldenzaal er. Door het geringe aantal leden kwam er weinig van onderhoud en raakte het gebouw sterk verwaarloosd. In 1810 gaf koning Lodewijk Napoleon de katholieken hun Plechelmus terug. Verschillende restauraties waren nodig om het achterstallig onderhoud weg te werken.
De Plechelmustoren is ruim zestig meter hoog en bereikte die hoogte bij een restauratie rond 1626. De Oldenzalers noemen hem liefkozend ‘’n oalen griezen’. Hij is van veraf zichtbaar, zeker uit de richting van Denekamp of Hengelo, omdat die beide oude wegen kaarsrecht op de Plechelmustoren toelopen.
De klokkenkamer in de Plechelmustoren is de grootste van zijn soort in Europa. Er hangt een beiaard van tweeënveertig klokken, waarvan vijf ook als luidklokken dienst doen. De grootste is de Maria uit 1493 van de beroemde klokkengieter Geert van Wou (2400 kg). De andere vier zijn de Beatrix (1600 kg), de Irene (1150 kg), de Henriëtte (680 kg) en de Everdina (480 kg), allemaal in de twintigste eeuw gegoten.
Rond het jaar 2010 wilde het aartsbisdom de Plechelmusbasiliek om financiële redenen niet langer voor het houden van erediensten gebruiken. Fel protest uit katholieke kringen, onder aanvoering van theatermaker Herman Finkers, voorkwam dit.
Openingstijden
De basiliek is regelmatig opengesteld voor bezoekers. In de maanden april en mei op maandag t/m zaterdag van 13.00 tot 16.00 uur. In de zomermaanden juni, juli en augustus op maandag van 13.00 tot 16.30 uur, dinsdag t/m zaterdag van 10.30 tot 16.30 uur, en zondag en maandag van 13.30-16.30 uur. In het najaar is de basiliek dan weer te bezoeken in september en oktober op maandag t/m zaterdag van 13.00 tot 16.00 uur.
Iedere dag zijn enkele vrijwilligers van de Vereniging van Basiliekwachten aanwezig voor het beantwoorden van vragen en om toezicht te houden. Van bezoekers wordt trouwens wel verwacht dat ze zich als kerkgangers gedragen. De Plechelmusbasiliek is en blijft een kerk en is zeker geen museum.
|
